عذاب را از خود برگرداند . بعضى « 1 » از مفسرين گفته‌اند : كلمه « معاذير » جمع معذار است ، و « معذار » به معناى ستر و پوشش است ، و معناى آيه اين است كه انسان خودش را خوب مىشناسد ، هر چند كه براى نهان كردن نفس خود پرده ها بيندازد ، چون همان نفسش شاهد عليه او است . ليكن برگشت هر دو وجه به يك معنا است . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ » ) * آمده كه امام فرمود نفس لوامه ، نفس آدمى است كه نافرمانى كرده و خداى عز و جل ملامتش فرموده . مؤلف : انطباق اين روايت با آيه شريفه روشن نيست . و در همان كتاب در تفسير آيه شريفه * ( « بَلْ يُرِيدُ الإِنْسانُ لِيَفْجُرَ أَمامَه » ) * آمده است كه امام فرمود : گناه را مقدم مىدارد و توبه را به تاخير مىاندازد و مىگويد بعدا توبه مىكنم . و نيز در همان كتاب آمده كه در تفسير جمله * ( « فَإِذا بَرِقَ الْبَصَرُ » ) * فرموده ، چشم برقى مىزند و ديگر نمىتواند در حدقه بگردد . و نيز در همان كتاب در تفسير آيه « بَلِ الإِنْسانُ عَلى نَفْسِه بَصِيرَةٌ وَلَوْ أَلْقى مَعاذِيرَه » فرموده : انسان خودش مىداند چه كرده هر چند عذر و بهانه بياورد « 5 » . و در كافى به سند خود از عمر بن يزيد روايت كرده كه گفت : من داشتم با امام صادق ( ع ) شام مىخوردم ، امام آيه « بَلِ الإِنْسانُ عَلى نَفْسِه بَصِيرَةٌ وَلَوْ أَلْقى مَعاذِيرَه » را تلاوت كرد ، سپس فرمود : اى ابا حفص چه فايده اى دارد كه انسان بر خلاف آنچه خدا از آدمى خبر دارد نزد مردم عذر و بهانه بياورد ؟ رسول خدا ( ص ) بارها مىفرمود : هر كس سريره اى را كه دارد پنهان نگه دارد ، خداى تعالى ردايى طبق آن بر ظاهر تنش مىپوشاند ، حال چه سريره خوب باشد و چه بد ، اگر باطن و سريره خوبى داشته باشد ، هر قدر هم بخواهد مردم نفهمند خدا آن را بر ملا مىكند ، و اگر سريره بد باشد با زنجير هم

--> ( 1 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 661 . ( 2 و 3 و 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 396 . ( 5 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 397 .